اگر در حال بازسازی تاسیسات الکتریکی، اجرای سیم‌کشی ساختمان یا انتخاب تجهیزات برای تابلوهای برق صنعتی باشید، حتماً نام کابل افشان (Flexible Cable) را بارها شنیده‌اید. اما واقعاً کابل افشان چیست، چه ساختاری دارد و چرا در بیشتر مصارف عمومی و صنعتی به اولین انتخاب مهندسان برق تبدیل شده است؟
کابل افشان که در بازار با عناوینی مثل کابل نرم، کابل قابل انعطاف یا استاندارد کدگذاری NYMHY نیز شناخته می‌شود، نوعی کابل چندرشته‌ای است که از تابیده شدن ده‌ها رشته سیم نازک مسی تشکیل شده است. این ساختار اختصاصی به کابل قابلیت انعطاف‌پذیری فوق‌العاده‌ای می‌بخشد تا در فضاهای تنگ، لوله‌های برق با پیچ‌و‌خم زیاد و تجهیزات متحرک، بدون شکستگی هادی یا افت کیفیت رسانایی، بهترین عملکرد را ارائه دهد.
ساختار فنی و لایه‌های تشکیل‌دهنده کابل افشان
طبق استانداردهای ملی ایران (ISIRI 3084 و ISIRI 607) و مراجع بین‌المللی مانند IEC 60228، ساختار کابل‌های افشان به صورت مهندسی‌شده از سه بخش اساسی تشکیل شده است:
۱. هادی مس آنیل‌شده (کلاس ۵)
مغزی کابل از دسته‌ای تارهای بسیار نازک مس خالص آنیل‌شده (نرم‌شده با حرارت) تشکیل شده است. طبقه‌بندی هادی در کلاس ۵ انعطاف و خم‌پذیری بالا را بدون شکستن فیزیکی تضمین می‌کند.
۲. عایق پلیمری (PVC نوع D)
هر رشته هادی مسی درون یک لایه عایق پی‌وی‌سی با تفکیک رنگی دقیق (فاز، نول و ارت) قرار گرفته تا مانع از اتصالی و نشت جریان بین رشته‌های مجاور گردد.
۳. غلاف یا روکش نهایی (PVC نوع ST5)
پوسته بیرونی کابل (معمولاً مشکی یا طوسی) که کلیه رشته‌ها را در بر می‌گیرد و مجموعه را در برابر آسیب‌های فیزیکی، رطوبت، سایش و تنش‌های محیطی محافظت می‌کند.
دسته‌بندی کابل‌های افشان بر اساس تعداد رشته و کاربرد
در سبد محصولات کابل مسی افشان، این کابل‌ها با توجه به نیاز مدار به تعداد رشته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که پرکاربردترین آن‌ها عبارتند از:
- کابل افشان دو رشته: شامل یک رشته فاز و یک رشته نول، مناسب برای روشنایی تک‌فاز، سیم‌کشی لوازم خانگی و پریزهای فاقد چاه ارت.
- کابل سه رشته افشان: استانداردترین کابل تک‌فاز امروزی؛ شامل فاز، نول و سیم ارت حفاظتی (زرد/سبز) برای ایمنی سیستم برق مطابق مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان.
- کابل افشان چهار رشته: استفاده در مدارهای سه‌فاز سبک شامل سه رشته فاز و یک رشته نول (یا ارت) جهت الکتروموتورها و پمپ‌ها.
- کابل پنج رشته افشان: کامل‌ترین کابل انتقال قدرت سه‌فاز که شامل سه رشته فاز، یک نول و یک رشته ارت مستقل است؛ ایده‌آل برای تابلوهای برق، کارگاه‌های صنعتی و آسانسورها.
تفاوت کابل افشان با کابل مفتولی (خشک) در چیست؟
یکی از پرتکرارترین سوالات خریداران، انتخاب بین کابل افشان و کابل مفتول (زمینی/خشک) است. جدول زیر مقایسه دقیقی از این دو هادی را ارائه می‌دهد:
| ویژگی / پارامتر | کابل افشان (Flexible) | کابل مفتولی (Solid / زمینی) |
|---|---|---|
| کلاس هادی | کلاس ۵ (رشته‌های باریک متعدد) | کلاس ۱ یا ۲ (تک‌مفتول یا نیمه‌افشان) |
| انعطاف‌پذیری و فرم‌دهی | بسیار بالا و نرم | سخت، خشک و انعطاف ناچیز |
| مقاومت ویژه اهمی | اندکی بیشتر (به دلیل فاصله هوایی بین رشته‌ها) | کمتر و با راندمان انتقال پایدارتر |
| بهترین محل کاربرد | داخل لوله، داکت، سیم‌کشی داخلی و تجهیزات متحرک | نصب ثابت زیرزمین، زیر گچ و تابلوهای فشار قوی ثابت |
| حساسیت به خوردگی | بیشتر (سطح تماس هوای بیشتر رشته‌ها) | مقاومت بالاتر در برابر زنگ‌زدگی و رطوبت |
جدول انتخاب سایز کابل افشان بر اساس شدت جریان (آمپراژ)
یکی از گام‌های حیاتی در طراحی مدار، انتخاب سطح مقطع هادی متناسب با جریان مصرفی است تا از افت ولتاژ شدید و داغ شدن کابل پیشگیری شود:
| سطح مقطع (mm²) | جریان مجاز در هوای آزاد (A) | جریان مجاز درون لوله (A) | کاربرد متداول |
|---|---|---|---|
| ۱.۵ × ۲ یا ۳ | ۱۸ آمپر | ۱۵ آمپر | مدارات روشنایی و فن‌کوئل |
| ۲.۵ × ۲ یا ۳ | ۲۵ آمپر | ۲۰ آمپر | پریزهای برق و ماشین لباسشویی |
| ۴ × ۳ یا ۴ | ۳۴ آمپر | ۲۶ آمپر | کولر گازی پرقدرت و مدارهای آشپزخانه |
| ۶ × ۳ یا ۵ | ۴۴ آمپر | ۳۴ آمپر | کابل اصلی کنتور مسکونی و موتورهای صنعتی |
| ۱۰ × ۴ یا ۵ | ۶۰ آمپر | ۴۶ آمپر | ورودی اصلی تابلوهای توزیع و بالابرها |
* نکته: ارقام فوق بر اساس دمای محیطی ۳۰ درجه سانتی‌گراد محاسبه شده و برای فواصل بیش از ۳۰ متر باید افت ولتاژ کابل محاسبه گردد.
خرید عمده و استعلام قیمت انواع کابل مسی افشان
فروشگاه گراد الکتریک نماینده معتبر برترین برندهای سیم و کابل کشور (خراسان افشارنژاد، سیمکو، رسانا و البرز)، کلیه کابل‌های افشان را با درصد خلوص مس بالا و تاییدیه رسمی توانیر با بهترین قیمت بازار عرضه می‌کند.
پرسش‌های متداول درباره کابل افشان
آیا می‌توان کابل افشان را به صورت مستقیم زیر زمین دفن کرد؟
خیر، کابل‌های افشان به دلیل ساختار روکش نرم و آسیب‌پذیری در برابر نفوذ رطوبت و فشارهای مکانیکی خاک نباید مستقیماً زیر خاک دفن شوند. برای دفن مستقیم باید از کابل‌های مفتولی زره‌دار (آرموردار NYRY) یا عبور کابل افشان از داخل لوله‌های فولادی و کاروگیت استفاده کرد.
کد اختصاری NYMHY بر روی کابل افشان به چه معناست؟
این کد طبق استاندارد VDE آلمان نام‌گذاری شده است: N نشان‌دهنده کابل استاندارد، Y معرف عایق پی‌وی‌سی، M نمایانگر کابل با غلاف محافظ، H نشانه هادی افشان (انعطاف‌پذیر) و Y دوم نشان‌دهنده روکش نهایی از جنس PVC است.
چرا هنگام اتصال کابل افشان به کلید و پریز باید از سرسیم استفاده کرد؟
به دلیل اینکه هادی کابل افشان از رشته‌های ریز تشکیل شده، سفت کردن پیچ ترمینال بدون سرسیم (وایرشو) باعث بریده شدن تارهای نازک مس، کاهش سطح مقطع موثر و در نتیجه ایجاد جرقه، داغی و سوختگی نقطه اتصال می‌شود.
